Hướng dẫn viết bài

http://k16toanco.info:   CỘNG ĐỒNG, TRÍ TUỆ, NHÂN VĂN


A. Những thông tin chung

Website có địa chỉ http://k16toanco.info được lập ra nhằm tạo ra một môi trường gặp gỡ và trao đổi giữa các thành viên của lớp K16 khoa Toán - Cơ trường Đại học Tổng hợp. Đây là tài sản tinh thần chung của lớp, mong được các bạn tham gia phát triển và viết bài cho website.

A1. Cách thể hiện

Website được xây dựng trên cơ sở các bài viết của các cá nhân và được truy cập theo ba cách:

- Truy cập tuần tự theo thời gian. Các bài viết sau sẽ xuất hiện trước. Mỗi khi đọc một bài, website sẽ làm xuất hiện tiêu đề của 10 bài tiếp theo để các bạn có thể lần ngược.

- Truy cập theo chủ đề hay sự kiện. Ban quản trị website sẽ tạo ra các chủ đề. Người viết bài có quyền đính bài vào các sự kiện. Khi chọn sự kiện, chỉ những bài có liên quan sẽ được đưa ra.

- Truy cập từ các bài bình luận

Như vậy một bài có thể liên quan đến bài khác theo hai cách: liên hệ theo thời gian đưa bài lên và liên hệ theo nội dung.

Một bài viết có thể xuất hiện theo kiểu:

- Tiêu đề:  mà khi nhắp chuột vào, nội dung toàn văn sẽ được hiển thị cùng với các bài bình luận 

- Tiêu đề và tóm tắt, kèm theo ảnh minh họa (nếu có). Khi nhắp chuột vào tiêu để, hoặc ảnh, hoặc tóm tắt, nội dung toàn văn sẽ được hiển thị. Đằng sau một tóm tắt có thể là các tóm tắt của các bài gần nhất trước đó. Trang chủ sẽ gồm tóm tắt của tin mới nhất và tiêu đề của 20 tin kế cận trước đó.

- Toàn văn: phía sau toàn văn sẽ xuất hiện các bài bình luận và  tiêu đề của 10 bài xuất hiện ngay trước bài toàn văn này giúp bạn lần ngược các bài theo thời gian và theo dõi được các bài bình luận mới xuất hiện. Nhớ rằng thứ tự xuất hiện các bài bình luận không nhất thiết giống với thứ tự các bài gốc. Vì thế chúng tôi đặt 10 bài bình luận mới nhất vào băng phía lề trái để các bạn có thể biết ngay những bình luận mới đế giúp bạn không bỏ sót những bài bình luận dù rằng các bài gốc có thuể xuất hiện trước đó rất lâu.  

Chính vì vậy khi viết bài, bạn phải soạn cả tiêu đề, tóm tắt và toàn văn. Chi tiết xem trong phần hướng dẫn soạn tin.

A2. Các liên kết (hyperlink) trên website phục vụ cho việc tra cứu

Phía trên đầu trang có liên kết tới danh sách lớp để các bạn tiện liên hệ và chính hướng dẫn này.

Chú ý rằng, để đảm bảo cho thông tin cá nhân của bạn (ngày sinh, điện thoại, email ) không bị lạm dụng, liên kết về danh sách lớp được ẩn đi. Chỉ các thành viên của lớp khi đăng nhập mới nhìn thấy danh sách lớp để truy cập.

Trên đầu trang cũng có liên kết tới bài viết. Khi chọn, tóm tắt 10 tin mới nhất được đưa ra.  Sau đó là danh sách các trang, mỗi trang gồm 10 bài viết. Khi muốn tìm các bài viết sớm hơn, bạn truy cập vào từng trang bằng cách nhắp chuột vào chỉ số trang tương ứng. Só hiệu trang càng nhỏ  thì bài viết càng gần với hiện tại.

Phía trái có liên kết sự kiện. Nếu bạn chọn một sự kiện thì các danh sách các bài viết  dưới dạng tóm tắt gắn vào sự kiện này sẽ được đưa ra.

Trong trường hợp có rất nhiều bài đã đăng tài từ lâu, có thể bạn phải mất công lần ngược thì hãy nghĩ đến cách tìm kiếm. Hãy gõ vào ô tìm kiếm một đoạn text ngắn có trong tài liệu bạn muốn tìm. Hệ thống sẽ hiển thị các bài để giúp bạn chọn đúng bài muốn xem. 

Chú ý là đoạn text cần đặt vào hai dấu nháy kép. Ví dụ muốn tìm bài có chứa tên anh Nguyễn Duy Tiến thì phải đặt vào ô Tìm kiếm từ "Nguyễn Duy Tiến". Nếu chỉ để Nguyễn Duy Tiến không có dấu nháy kép ở hai bên, website sẽ đưa ra tất cả các bài có hoặc chữ Nguyễn, hoặc chữ Duy, hoặc chữ Tiến.

A3. Thành viên

Ai cũng có thể đọc các bài viết của chúng ta, nhưng chỉ có các thành viên của lớp mới có thể viết bài và bình luận bài.

Để có tư cách thành viên, bạn phải được cấp tài khoản (account) và đăng ký một mật khẩu. Tài khoản của bạn được thiết lập theo một nguyên tắc rất đơn giản là lấy tên của bạn bỏ dấu đi rồi ghép với những chữ đầu của họ và tên đệm theo đúng thứ tự. Chẳng hạn anh Trịnh Liên Nga sẽ có tài khoản là ngatl, bạn Nguyễn Thị Mến sẽ có tài khoản là mennt. Riêng mật khẩu chúng tôi sẽ báo cho các bạn qua một đường khác để tránh làm lộ trên mạng. Khi được cấp mật khẩu lần đầu bạn nên vào tự sửa mật khẩu của mình và hãy nhớ lấy để truy cập. Nếu quên, hãy liên lạc với người quản trị để thiết lập lại mật khẩu. Chi tiết về sửa thông tin cá nhân sẽ được nêu trong mục B1.

B. Cách sử dụng

B1. Sửa đổi thông tin cá nhân

Để sửa thông tin cá nhân bạn phải đăng nhập.bằng cách gõ vào ô tên truy cập tài khoản của bạn và mật khẩu của bạn.

Khi truy nhập được với quyền thành viên. bạn sẽ có 3 công việc có thể lựa chọn là:

- Sửa thông tin cá nhân (Tài khoản của tôi)

- Viết bài (Tạo bài viết mới)

- Hoặc quay ra trang chủ (Đăng xuất)

Nếu muốn thay đổi mật khẩu, hãy thực hiện các bước như hình vẽ.

 

Nếu hai lần gõ mật khẩu trùng nhau là được. Hệ thống cũng nhắc nhở nếu mật khẩu "yếu" theo nghĩa dễ bị lộ hơn như ngắn quá, toàn số hay toàn chữ...mà người ta có thể dùng phần mềm để dò được.

Phải nhớ mật khẩu. Nếu quên thì báo cho người quản trị để cấp lại

B2. Soạn bài

B2.1. Tạo bài viết mới

Để soạn bài mới, thực hiện các bước như hình vẽ:

Ở phần tiêu đề, nên viết cả tên tác giả hoặc tên đầy đủ hoặc user name theo truyền thống làm việc trên mạng để khi nhìn bài có thể biết ngay ai viết. Chẳng hạn viết "Nhớ về bạn Đỗ Việt Nga (dkquoc)" thì tốt hơn chỉ "Nhớ về bạn Đỗ Việt Nga" không thôi.

Để đảm bảo tính nhất quán, nếu không vì phải nhấn mạnh hay tạo sự khác biệt vì một lý do nào đó, font chữ được thống nhất là Arial và cỡ chữ chọn small. Tuy nhiên bạn không cần phải chọn font vì phần mềm sẽ tự động hiển thị ra font Arial. Bạn bắt buộc phải dùng tiếng Việt theo Unicode (Tiêu chuẩn TCVN 6909). Một số người quen dùng font chữ ABC (Tiêu chuản TCVN 5712-3)  hay VNI đều không dùng được ở đây. Ngày nay toàn bộ các website tiếng Việt đều đã chuyển qua chuẩn Unicode.

Thống nhất sử dụng tiêu đề là chữ IN, phần tóm lược viết bằng chữ đậm

Đặc biệt chú ý, nếu bạn quên không đánh dấu vào "Bài viết" nói trong bước 4 thì bài sẽ không hiển thị ra được khi vào website. Khi đó bạn có muốn sửa cũng không được vì không tìm được nó.  Chỉ người quản trị mới có thể tìm và kích hoạt lại.

Để phục vụ cho việc phân loại bài theo các chủ đề, chúng tôi bố trí mục chủ đề phía trái của trang web. Bạn có thể chọn chủ đề để lọc nhanh các bài viết. Muốn đưa bài vào chủ đề nào bạn phải đánh dấu vào chủ đề đó. Một bài có thể thuộc về nhiều chủ đề. Nếu có nhiều chủ đề thì khi đánh dấu vào các chủ đề từ thứ hai, bạn phải nhấn phím Ctrl. Nếu không phần mềm sẽ hiểu là bạn chọn lại chủ đề thứ nhất.

B.2.2. Đưa ảnh vào bài viết.

Để đưa ảnh vào bài viết phải trải qua những bước sau:

- Bạn phải chuẩn bị ảnh trên máy tính của bạn và chuyển đổi ảnh ra một trong ba định dạng (format) jpg, gif và png nếu ảnh của bạn đang trong định dạng khác. Đây là các định dạng ảnh có kích thước file rất nhỏ, phù hợp với việc lấy về với tốc độ cao. Trong các phần mềm soạn thảo ảnh khi Save as đều có cơ chế để bạn chọn định dạng lưu. Phần lớn các máy ảnh số đều hỗ trơ ghi ảnh theo định dạng jpg. Các bạn có thể sử dụng phần mềm làm ảnh để giảm độ lớn của ảnh đến mức đủ dùng. Nếu dùng hết khổ bài thì chiều ngang ảnh ở mức 600 điểm (pixel). Nếu để anh lớn thì khi đưa vào bài vẫn có thể điều chỉnh kích thước ảnh được. Một lưu ý khác là tên file ảnh không được dùng tiếng Việt có dấu.. Nếu không hệ thống vẫn tải lên nhưng không hiển thị ảnh được.

- Đẩy lên máy chủ (server - máy tính chạy trên Internet đang chứa website này, )

- Đặt liên kết vào trong bài viết để khi hiển thị máy tính chèn hình ảnh vào bài gửi cho người đó.

Để đẩy ảnh từ máy của bạn lên server, đưa con trỏ vào chỗ bạn bắt đầu chèn ảnh, rồi  bấm vào biểu tượng (icon) chèn ảnh. Bạn sẽ thấy một giao diện làm việc với ảnh trong bài như hình bên phải:

Với giao diện này bạn có thể quản trị ảnh bằng cách Bấm tiếp vào nút Browse Server, hoặc thiết lập đặc tính của ảnh như độ rộng, độ cao, ảnh có biên hay không, khoảng cách từ biên đến vùng văn bản là bao nhiêu điểm ảnh (pixel), ví dụ nhu Hspace nên để là 6, và có căn ảnh trái, phải, hay giữa v.v. Sau khi căn chính ảnh hãy bấm OK để chuyển ảnh vào bài viết.

Khi đã chọn chức năng quản trị ảnh, bạn sẽ thấy một giao diện quản trị ảnh trên server như hình dưới. Với gian diện này bạn có thể đưa nhiều ảnh lên server. Sau đó có thể chọn các ảnh đó để chèn vào bài viết bằng chức năng Send to CKEditor để gửi ảnh vào bộ soạn thảo CKEditor (chính là bộ soạn thảo bài các bạn đang dùng)

Thực hiện lần lược các bước 1,2, 3 để đưa mmột hoặc nhiều file ảnh lên server. Các ảnh đã đưa lên server làm thành một danh sách như minh họa.

Cần chèn ảnh nào vào bài thì click chuột vào dòng tương ứng rồi bấm "Gửi đến CKeditor" để trở về màn hình Làm việc với ảnh trong bài như đã nêu. Bạn hãy căn chính ảnh rồi bấm OK là đưa được ảnh vào bài.

B.2.3. Nội dung tóm tắt được tạo ra như thế nào

Thông thường, để tạo tiện dụng tối đa cho người đọc, các trang web thường hiển thị tóm tắt  để người đọc xem trước khi quyết định có mở toàn văn hay không. Do đó trong soạn thảo, thường có phần soạn luôn cả tóm tắt.

Mặc nhiên, khi xem toàn văn, tóm tắt sẽ xuất hiện ngay ở đầu. Nếu không muốn như thế ta có thể hủy bỏ chế độ hiển thị này.

Chính vì chế độ mặc định này mà người ta thường viết bài một cách khéo léo sao cho phần đầu của bài là tóm tắt hoặc một ý nổi bật sau đó nối luôn xuống phần thân bài.

Khi soạn thảo, các bạn soạn phần tóm tắt xong thì bấm chuột vào biểu tượng Teaser trên thanh công cụ sau đó soạn tiếp phần thân bài. Teaser sẽ được thể hiện như một vạch ranh giới giữa phần tóm tắt và thân bài.

Phần mềm đã tự động đánh dấu vào chỗ Hiển thị bản giản lược khi xem cả bài viết. Nếu ta nhắp chuột vào hủy bỏ chế độ này thì khi hiển thị toàn văn sẽ không có phần tóm tắt

Nếu soạn một tin bài mà không có teaser thì khi hiển thị tóm tắt, website sẽ đưa bài toàn văn xem như là tóm tắt. Vì thế nếu không có phần tóm tắt mà không muốn bị đưa ra cả bài, bạn cần nhắp chuột bỏ đánh dấu ở chỗ "Hiển thị bản giản lược khi xem cả bài viết".

B2.4. Làm ảnh minh họa ở phần tóm tắt

Trong các trang web, ngay trong phần tóm tắt người ta đã có thể làm một bức anh nhỏ minh họa xuất hiện cùng với tóm tắt. 

Khi soạn thảo ta có thể thấy trước trang soạn thảo có một chỗ đề chèn ảnh minh họa. Nếu muốn, hãy nhắp chuột vào nút Choose File sau đó chọn file ảnh minh họa. Cũng như các ảnh khác, ảnh minh họa phải có chuẩn ảnh là jpg, gif hoặc png. Ảnh này nên là ảnh bé thực sự. Nếu bạn dùng ảnh to thì website cũng tự co ảnh cho vừa khuôn nhưng về bản chất thì kích thước ảnh vẫn lớn. Sau khi chọn xong chỉ cẩn bấm vào nút Tải lên là xong. Ở chỗ Danh sách, phần mềm đã đánh dấu tự động để thể hiện hình minh họa được xuất hiện trong danh sách cùng với tóm tắt. Nếu nhắp chuột vào để hủy bỏ thì hình minh họa sẽ không xuất hiện cùng với tóm tắt nữa.  

B2.5. Sửa bải

Bạn vẫn có thể sửa được bài đã viết, đã được xuất bản trên web. Muốn sửa cũng phải đăng nhập vào và mở bài của bạn ra. Khi đó bạn sẽ thấy ở đầu trang hai chế độ View và Sửa. View là chế độ mặc định để xem. Còn muốn sửa thì hãy bấm vào nút "Sửa" sau đó bạn có thể sửa bài giống như soạn bài đã nêu ở trên. Lưu ý rằng bạn chỉ có thể sửa được bài của chính bạn mà thôi. Không ai, trừ người quản trị có thể sửa được bài của bạn. Tuy nhiên trừ những trường hợp bài của bạn có vấn để đặc biệt nghiêm trọng như vi phạm các quy chế của website thì người quản trị cũng sẽ trao đổi với bạn trước khi chỉnh sửa.

B3. Story

Trên website có tới 6 đối tượng tin khác nhau. Hiện tại ban quản trị website mới mở cho các bạn được phép tạo 2 đối tượng là bài viết và story.

Một bài viết có các thành phần là  Tên bài + Tóm tắt (nội dung tóm tắt + ảnh tóm tắt nếu muốn) + Thân bài.

Một story chỉ khác với bài viết ở chỗ không có ảnh ở phần tóm tắt. Việc biên soạn, sửa, xóa, bình luận hoàn toàn không có gì khác với bài viết.

WEBsite vừa mở mục mới có tên là Nhặt nhạnh từ mạng trên thực đơn chính. Các bài viết ở đây thuộc loại story.

Bạn có thể viết story cho mục này bằng chọn chức năng Story trong mục Tạo nội dung.

 

B4. Bình luận bài

Để bình luận bài, bạn cũng phải đăng nhập. Sau đó bạn chọn bài giống như đang xem trang web vậy. Khi bài hiện ra, bạn sẽ thấy ở cuối có một vùng biên soạn tương tự như phần viết bài mô tả ở trên để bạn viết bình luận của mình.

Chú ý rằng do tiêu đề của bài bình luận sẽ không được hiển thị riêng (vì phải dành cho bài chính) nên nếu cần các bạn phải viết lại cả tiêu để bài bình luận một lần nữa ở trong thân bài.

Viết xong bình luận cũng phải "Lưu". Tuy nhiên, khi viết xong bình luận, bạn sẽ chưa thấy nút Lưu ngay mà chỉ thấy nút Xem trước. Hãy bấm nút Xem trước để đọc lại bài. Khi đó sẽ thấy nút Lưu. Hãy bấm nút Lưu này để lưu bài bình luận của bạn lên Internet.

Các bài viết, trên trang web nếu đã có bình luận, thì các bài bình luận sẽ xuất hiện kế tiếp ngay sau bài chính để người đọc cùng theo dõi các bài bình luận.

B5. Một số quy định khác

Bài viết có thể có nội dung tùy ý, tuy nhiên những điều sau đây không được chấp nhận.

- Dùng ngôn từ thiếu văn hóa,

- Xúc phạm cá nhân,

- Bàn các vấn đề chính trị, tôn giáo có tính nhạy cảm. 

Trong trường hợp có vi phạm, người quản trị website có quyền xóa các bài viết và thông báo cho tác giả biết.

 

C. MỘT SỐ CHỨC NĂNG DÀNH CHO NGƯỜI QUẢN TRỊ

 

C1. Đưa ảnh vào slide (chỉ danh cho người quản trị)

Vào menu Create Content và Chọn Image. Sau đó upload các ảnh đã được resize đúng kích thước, nhớ đánh dấu vào nhóm ảnh  anh chụp chung của cả lớp. Sau đó quay trở lại trang chủ để thấy trình diễn slide, đưa chuột vào góc trên trái slide sẽ thấy xuất hiện link vào để edit node. Sau đó nhớ đánh dấu những ảnh đưa vào trình diễn và ghi nhận.

Đề có hiệu ứng phải xóa lịch sử duyệt web trên trình duyệt để không bị hiệu ứng nhớ từ cache

C2. Tạo một hệ thống phân loại và các kênh của hệ thống phân loại

Để thiết lập các mục tin, trước hết cần xây dựng hệ thống phân loại (taxonomy). Website có thể có nhiều hệ thống phân loại như : Chủ đề, Bài viết...

Để thêm một hệ thống phân loại hãy dùng lệnh Content Management/Taxonomy/Add 

Sau đây là hình ảnh của các hệ thống phân loại.

Mỗi hệ thống phân loại lại có nhiều kênh, mà một bài có thể thuộc nhiều kênh (trong phần mềm gọi là các từ liệu) trong một hệ thống phân loại

Sau khi điền tên, mô tả, chọn kiểu bài viết (bài, story, ảnh, quảng cáo...) và thiết lập các chế độ. Nếu bất cứ bài viết nào cũng phải rơi vào một phân loại thì hãy đánh dấu và chỗ "Bắt buộc". Nói chung là không cần.

Sau đó có thể khai báo kênh (từ liệu) vào hệ thống phân loại. Mỗi từ liệu sẽ ứng với một kênh thông tin của hệ thống phân loại đó. Với mỗi bộ từ liệu phần mềm quản trị website sẽ tạo một thư mục logic để quản lý các bài được phân phối vào kênh. Chính nhờ cơ chế này mà một bài có thể đưa vào nhiều kênh mà không bị nhân bản nhiều lần. Bấm vào nút Thêm mục để thêm một kênh

Khi sửa từ liệu có thể nhìn thấy URL của từ liệu. URL này cho phép ta lấy được URL của kênh mà sau này ta sẽ gán cho các mục tin.  Ví dụ URL của từ liệu là:

http://k16toanco.info/admin/content/taxonomy/edit/term/24?destination=admin%2Fcontent%2Ftaxonomy%2F9

thì sau này URL của kênh bài tương ứng sẽ là k16toanco/taxonomy/term/24

Đến đây ta mới chỉ có được kênh phân loại nhưng muốn làm phân loại này xuất hiện thì phải khai báo thực đơn Site building. Phần C3 dưới đây là ví dụ khai báo để làm xuất hiện thêm một kênh đối với hệ thống phân loại là chủ đề. Phần C4 sẽ hướng dẫn tạo một thực đơn trên menu chính của website

 

C3. Tạo chủ đề

Chủ đề là một hệ thống phân loại được đặt ở lề trái của trang chủ. Hệ thống phân loại này áp dụng với tin, không áp dụng với story

Các chủ đề phải được tạo trong một từ liệu nói trong mục C2 trên

Sau đó tạo các chủ đề như một mục trong thực đơn.

Để làm điều này gọi lệnh Site Building/Menus/Chủ đề/

Sau đó có thể cập nhật các mục tin như 40 năm, vui một tí..... Với mỗi mục tin ta sẽ gắn với một từ liệu bẳng cách điền URL của từ liệu như đã nêu ở mục C2 vào đường dẫn

Để tạo một chủ đề, phải bắt đầu tạo một thư mục logic bằng cách sử dụng chức năng taxonomy trong nhóm chức năng site_building. Sau đó trong chức năng menus cũng của nhóm chức năng site_building hãy tạo ra từ mục tương ứng và sao chép lại URL của taxonomy được phần mềm quản trị cấp phát.

 

C4. Tạo một mục tin trên thực đơn chính

Thực đơn chính của hệ thống xuất hiện trong mọi trang, cho phép chọn để thay đổi trang trên website. Hiện nay đang có các mục sau đây trên thực đơn chính là : Trang chủ, bài viết, Danh sách lớp và Hướng dẫn viết bài.

Để thêm một mục mới trong thực đơn chính cần làm các bước sau:

Trước hết phải tạo một thư mục logic (Từ mục) từ chức năng Site_building/Taxonomy và ghi nhớ lại thư mục mà Drupal cấp phát. 

Sau đó vào chức năng Site_building/Menus. Sau đó chọn Primary Link rồi Add  thêm một mục. Với mục đã thêm cần điền Tên, Tool Tip, và URL của thư mục logic

Cũng cần phải chọn loại nội dung (ví dụ như page hay story) để hệ thống quy định cách viết bài.

Nhớ rằng ở primary link chỉ sử dụng được khi nó có ít nhất một từ mục (hệ thống phân loại cấp dưới). Hiện nay trong mục Bài viết có một từ mục cùng tên là Bài viết, như Chủ đề thì có 5 từ mục.