TẢN MẠN VỀ TẠ QUANG BỬU VÀ … MÔN CHẠY MARATHON (nhvhung)

Cảm ơn các anh, các bạn K16 Toán-Cơ Đại học Tổng Hợp Hà Nội đã có lời mừng nhân dịp Nhà nước công bố Giải thưởng Tạ Quang Bửu. Dưới đây là vài suy nghĩ tản mạn của tôi. 

Tạ Quang Bửu là một trí thức lớn, dù ông không có bằng cấp cao. Ông là một trong những hình mẫu của người trí thức tham gia cách mạng giải phóng dân tộc. 

Khi tôi còn là một học trò và sau này là một giảng viên trẻ, thì ông là Bộ trưởng ĐH & THCN. Giữa lúc “Chủ nghĩa lí lịch” đang ở thế thượng phong, ông đã ghi đậm dấu ấn cá nhân trong việc tuyển chọn người tài cho đất nước. Thứ nhất, từ năm 1970 ông đặt ra kỳ thi vào đại học, kỳ thi này tiếp nối đến ngày nay. Thứ hai, ông cứu giúp không ít người học giỏi, và sinh ra trong gia đình có lý lịch không được xem là tốt. Tôi không có may mắn thuộc số những người được ông cứu giúp, nhưng hành động của ông là sự động viên lớn đối với cá nhân tôi và bè bạn cùng trang lứa. 

Riêng với môn Toán, Tạ Quang Bửu có sự ưu ái đặc biệt. Sự định hướng và cổ vũ của ông cho Toán học là một trong những lý do chính khiến Việt Nam có nền Toán học tiến bộ đáng kể so với trình độ kinh tế.

*

*        * 

Nguyễn Hữu Việt Hưng và 3 bạn Chuyên toán 10K Chu Văn An 1971

Tôi được trao giải Tạ Quang Bửu về bài báo sau đây: Nguyễn H. V. Hưng, The homomorphisms between the Dickson-Mùi algebras as modules over the Steenrod algebra, Mathematische Annalen 353 (2012), 827-866”.

Đại số Dickson-Mùi là một loại “tế bào gốc”, nó tham dự một cách bản chất vào nhiều sự kiện của Tôpô-Đại số đương đại. Nghiên cứu đại số Dickson-Mùi là một bộ phận hữu cơ trong toàn bộ nghiên cứu của tôi hơn 35 năm qua.

Để làm cho đại số Dickson-Mùi phát lộ những thuộc tính, chúng tôi nghiên cứu các mối quan hệ giữa các đại số Dickson-Mùi với nhau, được thể hiện trong khái niệm “đồng cấu”. Như thế, chúng tôi nghiên cứu tất cả các “đồng cấu” giữa các đại số Dickson-Mùi, khi xem các đại số này như vật thể của phạm trù các môđun trên đại số Steenrod.

*

*        *

Bài báo nói trên của tôi dài 40 trang, đăng trên Mathematische Annalen, một trong những tập chí Toán học hàng đầu thế giới, khởi đầu xuất bản từ 1868, cùng thời vua Tự Đức của nước ta.

Việc tôn vinh một người Việt, GS Huỳnh Mùi, người hướng dẫn tôi làm Luận án Tiến sĩ hơn 30 năm trước, trong một khái niệm, “Đại số Dickson-Mùi”, xuất hiện ngay trên đầu đề của bài báo, tại một tạp chí hàng đầu, là một sự kiện có ý nghĩa.  

Khi một kết quả đã được công bố, nó có cuộc sống tự thân, không phụ thuộc ý muốn tác giả của nó. Riêng với cá nhân tôi, mọi kết quả của tôi đã được công bố đều không còn thú vị nữa. Cái thú vị nằm ở những công trình sắp được nghiên cứu.

*

*        *

Nhân giải thưởng Tạ Quang Bửu tôi có đôi điều suy nghĩ về việc làm Khoa học. 

Bộ KH&CN 5 năm gần đây đã tài trợ đáng kể cho nghiên cứu cơ bản thông qua Quỹ NAFOSTED, trên cơ sở đó đã làm cho số công bố ISI của Việt Nam trong những ngành được tài trợ tăng hàng năm vào khoảng 30%. Đó là một thành công.  

Mặt trái khó tránh khỏi của sự việc trên là hiện tượng có một số không nhỏ các tác giả nhận tài trợ NAFOSTED có xu hướng chọn in bài trên những tạp chí ở gần cận dưới của giới hạn ISI. Nói cách khác, trong khi số lượng công bố ISI của nước ta tăng đáng kể, thì chất lượng các công bố đó có xu hướng giảm đi. Số các tác giả đủ bản lĩnh để chỉ chú tâm vào việc mình cần làm, không chạy theo số lượng, phải nói là không nhiều. 

Chạy Marathon 42,195 km là môn thể thao mà hồi còn nhỏ tôi rất ghét, vì nó nặng nhọc và buồn chán; nhưng càng trưởng thành thì tôi càng thích. Tôi dần dần hiểu ra rằng marathon chính là môn thể thao gần với cuộc đời nhất: Nặng nhọc và buồn chán chính là những thuộc tính của cuộc đời, nói riêng là thuộc tính của việc nghiên cứu khoa học. Khi đã vượt được chừng 30 km thì mỗi người chạy marathon chỉ còn đua với chính mình, sự ganh đua với người khác dường như không còn đáng kể.  

Bài học mà môn marathon dạy tôi là cố gắng làm tốt nhất khả năng của chính mình, không để tâm nhiều đến các yếu tố bên ngoài. Nói rõ hơn, thay cho việc cố gắng công bố nhiều bài ISI để nhận tài trợ NAFOSTED, tôi cố gắng công bố trên những tạp chí có chất lượng cao, thà ít mà tốt.

Vĩ thanh

Bài báo của tôi được trao giải Tạ Quang Bửu là bài cuối cùng tôi đã viết khi còn được hưởng sự săn sóc của vợ tôi. Tôi muốn dành bài báo này để ghi ơn Mẹ tôi và Vợ tôi, hai người phụ nữ hết mực dịu hiền của đời tôi, nay đã không còn nữa.  

                                                                      Nguyễn Hữu Việt Hưng

 

 Ngày 17/5 tại Bộ KHCN đã tổ chức trao giải cho Hưng và anh Ân.

Đây là ảnh khi đang nhận giải

 

 LỄ TRAO GIẢI:  ngày 17/5/2014 (thuannv)

Lễ trao giải thưởng Tạ Quang Bửu sẽ được tổ chức vào ngày 17/5 tại trụ sở Bộ KH&CN. (theo khoahoc.com.vn )

(http://pctravinh.evnspc.vn/index.php/van-hoa-xa-h-i/66-van-hoa-xa-h-i/4195-hai-nha-khoa-h-c-d-u-tien-gianh-gi-i-thu-ng-t-quang-b-u )

------------------------------

 

Xin xem 2 bài trên trang web của ĐHQGHN http://www.vnu.edu.vn/

 

GS. Nguyễn Hữu Việt Hưng giành Giải thưởng Tạ Quang Bửu

http://www.vnu.edu.vn/ttsk/?C1657/N16266/GS.-Nguyen-Huu-Viet-Hung-gianh-Giai-thuong-Ta-Quang-Buu.htm

 

"Nghiên cứu khoa học cần phải trở thành một hoạt động chuyên nghiệp trong các đại học!"

 

http://100years.vnu.edu.vn/BTDHQGHN/Vietnamese/C1778/C1783/2006/09/N8389/

 

 

Xin chúc mừng! Thành công của bạn không những vinh danh cho bản thân, gia đình, mà cho cả bạn bè. K16 Toán-Cơ chúng tôi luôn tự hào vì có Hưng.

Hưng được Nhà nước trao Giải thưởng Tạ Quang Bửu cũng vinh danh cho người thầy của bạn - GS Huỳnh Mùi. GS Huỳnh Mùi chắc cũng thấy đẹp lòng và tự hào về việc này.

Là phụ nữ, mình thấy rất xúc động vì tấm lòng của bạn đối với Mẹ và Vợ, qua những câu bạn viết: "Bài báo của tôi được trao giải Tạ Quang Bửu là bài cuối cùng tôi đã viết khi còn được hưởng sự săn sóc của vợ tôi. Tôi muốn dành bài báo này để ghi ơn Mẹ tôi và Vợ tôi, hai người phụ nữ hết mực dịu hiền của đời tôi, nay đã không còn nữa."

Mình chắc rằng ở nơi suối vàng, hai người phụ nữ ấy cũng sẽ vui, tự hào về bạn, tự hào về những thành công trong khoa học của bạn.

Bạn là người sống rất có tình, có nghĩa!